“Richard Reti (1889 – 1929) Çekoslovakya’da Pezinok’ta doğmuş, Viyana Üniversitesi’nde  matematik ve fizik öğrenimi görmüş, bu arada Viyana’da köklü bir geleneği olan satrançla yakından ilgilenmiştir. Birinci Dünya Savaşı ertesinde katıldığı turnuvalarda üst üste başarılı sonuçlar elde eden Reti, belki en önemli başarısını zamanın hemen hemen bütün büyük satraç ustalarının çağırılı bulunduğu 1924 New York Turnuvası’nda elde etmiştir.  Bu turnuvada Reti yalnızca beşincilik ödülünü kazanmakla kalmamış, o yıllarda yenilmezliğiyle ün salmış Dünya Satranç Şampiyonu Capablanca’yı da yenilgiye uğratmıştır. Üstelik bu yenilgiyle birlikte, Reti’nin kendi açılış düzeni çetin bir sınavdan geçmiş oluyordu. New York Turnuvası’nda Reti’ye çok başarılar kazandıran bu açılış yepyeni bir satranç anlayışına dayanmaktaydı. Böylece Reti’nin bu turnuvadaki başarısı, gerçekte eski satranç anlayışına karşı savaş açmış genç kuşaktan satrançıların bir başarısı oluyordu. 

              Satrancın her dalında başarılı sonuçlar elde eden Reti  1925’te 29 masaya birden bakmadan oynayarak günün körleme rekorunu da kırmıştır. Ne var ki, satranç Reti için virtüözlük alanı değil, ancak derin sezişlerle kavranabilen ince ilişkilerin ustalıkla yoğrulacağı bir sanat alanıydı. Bunu, Reti’nin en üst düzeyden bir beceriyle kurduğu oyun sonu etüdlerinde görebiliyoruz. Tüm satranç oyunu da , Reti’ye göre, ” büyük ölçekte bir oyun sonu etüdü olarak ele alınabilir”di.

              Bir ders kitabı yöntemliliğiyle işlediği bu yapıtında Reti, satranç stratejisini tarihsel gelişimi içinde sunmaktadır. Andersen dönemi romantizminden örneklerle başlayan kitap, Morphy ve özellikle Steinitz’in yol açtıkları klasik çığırı irdeledikten sonra, satrancın Rubinstein’la Capablanca’nın elinde ulaştığı yetkin yoğrumu betimlemekte ve Reti’nin kendisinin de içinde bulunduğu, Nimzoviç, Aljehin, Breyer gibi hipermodernler kuşağının görüşlerini yansıtarak son bulmaktadır. Reti bu arada, açılış sorunlarını, varyant labirentlerinde kaybolmadan, hamlelerin ardında yatan stratejik amacın ışığında aydınlatmakta, ayrıca sayısız oyun ortası sorununa değinme fırsatını da bularak can alıcı noktaları, yalın, açık ve sürükleyici bir anlatımla serimlemektedir.”

Satrançta Büyük Ustalar ve Modern Görüşler yazısı ilk önce Ömer Yanıkoğlu üzerinde ortaya çıktı.

Peki bu anlattıklarımın piyon finalleriyle ne alakası var kardeşim diyen arkadaşlarımız olacaktır. Elbette bunu diyen arkadaşlarım haklılar. Tabi şimdilik 😉  Çünkü bu kitabı okuduktan sonra Ömer adında güçlü bir amatör söylediğinde inanmamıştım ne kadar haklıymış diyecekler ! Özellikle oyun ortası kuvvetli olan oyuncular bu kitabı okuduktan sonra daha fazla maç kazanacaklardır. Genelde oyun ortasında sıkışan taraf ister istemez taş değişimine giderek oyun sonunda beraberlik umarlar. Peki bu düşünce yanlış mıdır? Kesinlikle hayır. Zaten satrançta altın kurallardan biri “rakibiniz büyük baskı uyguluyorsa taşları değiştirip daha kolay bir konumda oynayın”  dır. 🙂 Oyun ortasında her değişim iyi değildir. Özellikle duble piyonlar, köşedeki geçer piyonun ortada ki geçer piyondan daha iyi kalması ve birçok şey. Tabi bunlardan yararlanmak pratikte oldukça zordur. Zaten güle oynaya oyun sonuna giren biriyle karşılaşırsanız gözünüzü dört değil 14 açın. Bu tarz oyuncular taktikte güçsüz kalsalar da oyun sonunda mükemmel bir dirayet gösterirler. Hatta kayıp oyun sonunu bile kazanabilirler. Bunun en büyük nedeni ise oyuncularımızın açılış ve oyun ortasını çok iyi çalışıp sevimsiz gözüken ama gerçek bir satrançının bilmesi gereken oyun sonuna özen göstermemesinden ileri gelmektedir. Peki bu kadar anlatıyorsunuz siz oyun sonunu biliyor musunuz ? sorusuna çok net bir hayır diyorum. Maalesef  ben de birçok oyuncu gibi açılış ve oyun ortasına özellikle de kombinezonlara çok çalıştım. Sırf oyun sonuna gitmemek için kazandığım 100’den fazla maçı kaybettim. En sonunda durup düşündüm ve kendime şu soruyu sordum. “Abi ben neden sürekli kaybediyorum?” Ve cevabı bulduğumda kaçırdığım 10’dan fazla birincilik vardı. Kaçan birincilikler kesinlikle insanı üzüyor ama ben bu üzüntülerden bir ders çıkardıysam (er yada geç) bu benim kazancımdır. Size şunu söylemeliyim ki turnuvalarda sadece birinci ve ikinciye kaybediyordum. Hemde kazanç oyunları !! Daha sonra mı ne oldu. Bende çok başardığıma inanmasam da oyun sonu çalıştım. Özellikle piyon oyun sonlarını öğrendiğimde taş değişimine rakibim değil ben gidiyordum. Daha oyunun bitmesine 20 hamle varken kazanacağınızı bilmek inanın muhteşem bir duygu. Tabi rehabete kapılmamak şartıyla 😉  Ben böyle oyunlar kazanmaya başladığımda reytingim kendi kendine yükselmeye başladı. Tabi bir iki birincilikte gelmedi değil hani 🙂 Şimdiki reytingim fazla olmasa da inanın 2000 reytingli bir oyuncu benimle oynamak yerine kendinden daha iyi biriyle oynamak ister eminim 😉 Zamanında öğrencilerime dediğim gibi” Rakibinizin ukd’si sizinle oynamayacak siz onunla oynayacaksınız !” Zaten ne hikmetse bütün öğrencilerim beni bir iki kez yenmişlerdir ! 😀 Zaten ondan sonra kendilerine olan inançları mükemmel derecede artmıştır 🙂 🙂 Eee dereceleri olan var mı diye sorarsanız şunu söyleyeyim. Hemen hemen hepsinin 😉 Özellikle şimdi ki antrenörü farklı da olsa Murat Eren AYTEKİN bir zamanlar benim öğrencimdi ve bir iki istisna hariç hep Giresun ilinde birinci olmuştur 🙂 🙂 Yaşım genç gözükse de şaka maka 4 yıldan biraz fazla antrenörlük hayatım olmuş. (Bu arada yaşım 23 ) Neyse konu biraz dağıldı farkındayım ve hemen topluyorum 😉 Yani anlatmak istediğim bu yüz sayfalık kitabı hakkıyla okuyun güzel oyunlar kazanacak, hatta milletin çok şaşıracağı kayıp gibi gözüken zor konumlardan alnının akıyla çıkacak. Biraz abartalım, size “helal olsun maçı iyi kurtardın” diyenlere birazda artistlik yaparak ” teorik bir konumdu o kadar zorlanmadım” diyeceksiniz. Tabi bunu saygısızlık etmeden nükteli bir biçimde yapacağınızdan şüphem yok. Çünkü siz satranç sporuyla uğraşan akıllı kişilersiniz !!

Yazıma son vermeden önce bu yüz sayfalık kitabın çok kolay olduğunu düşünenler büyük yanılgı içine düşerler. Kitap sayfa sayısı olarak az olsa da neredeyse bütün piyon finalleri hakkında bilgi vermeye çalışmıştır. Benim bu kadar basit anlatmamın nedeni ise kitap o kadar akıcı ve anlaşılır ki insan okudukça okumak istiyor. Öyle konumlar görüp hayret ediyorsunuz ki “hadi ya benimde buna benzer bir konumum olmuştu demek bu oyun sonu kazançmış” diyeceksiniz. İnanın bana oldu. Unutmadan yazayım ben bu kitabı okurken kaç kere uykuya daldım. Gerçekten anlatımı çok güzel bir kitap. Bu kitabın yazarları Selim PALAVAN ve H. Sertaç DALKIRAN’a sonsuz teşekkür ediyorum. Tabi bu kitabın yayın evi olan İnkilap Kitapevi’ni unutmamak lazım. Bu yayın evi Türkiye satrancı için çok değerli bir satranç serisi yapmıştır. İnanılmaz olan şu ki ben hala onların çıkardığı kitapların şimdikilerle aynı hatta küçük bir farkla daha iyi olduğunu bile düşünmekteyim. Neyse bu kitabı okuduktan sonra eminim ki bir iki kez beni iyi anacaksınız.

(Bende ki kitapta ben bir kaç yanlış buldum 😉 Belki yeni basımlarda düzeltilmiştir bilmiyorum. Ama kitabı iyi okuyup anladıysanız ve sizin kitabınızda da bu yanlış varsa eminim sizlerde ister istemez bu yanlışları bulacaksınız. Unutmadan kesinlikle bilgisayar analizine verin. Çünkü sizinde gözünüzden kaçan şeyler olabilir. Hemen evet yanlışı buldum deyip geçiştirmeyin. Ben her bulduğum yanlışı hemen evet yanlış deyip geçiştirmedim. Bunu yaptığım analizlerle doğruladım. Şimdiden hepinize başarılar dilerim.)

Satrançta Piyon Finalleri yazısı ilk önce Ömer Yanıkoğlu üzerinde ortaya çıktı.

Şimdide size bu kitabı biraz anlatmaya çalışacağım. Sistematik Antrenman bana göre satrançta konumsal oynamayı öğreten bir kitap. Konumsal oyun ve Agresif oyun arasında ki farkı çok iyi bilmeme rağmen anlatmakta hep güçlük çekmişimdir. Yine de biraz anlatmaya çalışayım.

Konumsal oyun yaptığınız hamlenin konuma olumsuz hiçbir etkisi olmayan hatta ileride faydası olacak hamlelerdir. Biraz daha açalım bu konumsal hamle olayını. Mesela bir oyun düşünün. Oyunda atı e5, d5, e4, d4 karelerinden herhangi birine yerleştirdiğinizi ve bu atın hiçbir alet tarafından rahatsız edilmediğini… Ama bu at hemende oyunun sonucunu belirlemiyor. Yani konumsal hamleler uzun vade de sonuç veren hamlelerdir. Agresif oyun ise bambaşka bir şeydir. Yani agresif hamle denildiği zaman akla gelen ilk şey agresif hamleye karşı yapılan yanlış bir hamle olursa oyunun çok hızlı kaybedileceği olmalıdır. Peki bu iki oyun tarzından hangisi daha iyi ? Kesinlikle en saçma soru budur !!  İki oyun tarzından birine en iyi şekilde sahip olursanız zaten kolay kolay kimse sizi yenemez !! Asıl soru şu olmalı bence “bu iki oyun tarzını bilmek mümkün mü ?” işte soru budur bence ve cevabı da çok basittir. Evet mümkündür. Peki nasıl mümkündür. İşte sevmediğiniz cevap geliyor, tabi ki  çalışarak ! Lakin ne kadar çalışırsanız çalışın bir yönünüz ağır basar. Kimileri keskin bir varyanta girip hızlıca oyunu kazanmaya çalışır (Agresif oyuncular) kimiside gerekli kırışmaları yaparak oyun ortasında elde ettiği avantajı oyun sonunda kazanca çevirir. (konumsal oyuncu) Bu iki oyun tarzı da yanlış değildir ve birbirlerine üstünlükleri aynıdır. Örneğin agresif bir oyuncu konumsal bir oyuncuya saldırır saldırır ve oyununda bazı zayıflıklar yaratır. Daha sonra bu zayıflıklardan yararlanır. İşte işin en ilginç ve ironik yanıyla karşılaşıyorsunuz !! Agresif oyuncuda konumsal oyunu bilmek zorundadır !!! Bazen konum kazançtır lakin kazanca giden yol uzundur. İşte burada konumsal hamleler yapılır, rakip iyice hataya zorlanır, hata yaptırılır ve oyun kazanılır. Peki konumsal oyuncu nasıl kazanır. Agresif oyuncu saldırır saldırır ve hiç bir zayıflık yaratamaz, lakin konumsal oyuncu öyle hamleler yapmıştır ki agresif oyuncunun hamlelerinin bittiği yerde kalan konum ona kazançtır. İyi tamam da ya iki oyuncu da konumsal oynuyorsa ne olacak ? İşte bu da konumsal oyun oynayan satranççıların ironisi, konumsal oyun oynayan satranççılar da agresif oyunu bilmek zorundalar. Satranç böyle karmaşık ama bir o kadar da zevkli bir oyun.  Konumuzun çok dışına çıkmış olsakta satrançla ilgili böyle bilgiler vermek her zaman yararlıdır. Şimdi kitaba tekrar dönelim.

Şimdi bazı oyuncuların basit konumlarda kaba hatalar yaptığı bir gerçektir. Onlara neden böyle bir hata yaptığı sorusu sorulduğunda aldığımız cevaplar genelde şunlardır.”O an yapacak hamle bulamadım”, “Ya hiç bir hamle işime yaramıyordu” yada buna benzer bir sürü cevap alırız. İşte bu problemle karşılaşan bir çok oyuncu genelde agresif satranç oynayan oyunculardır. İşte bu kitap bu oyunculara çok faydalı olacaktır. Bunu nereden mi biliyorum, bende agresif satranç oynayan bir oyuncuyum 😉 Neyse konumda zayıf olan bir kareye basarsınız yada zayıf olan karenizi elinizden geldiğince korursunuz. İşte bu kitap bunları anlatıyor. Özellikle beğendiğim olaysa kitapta verilen örnekler direk konumlar olmuyor, bazen oyunu baştan sona veriyor ve nerede hata yapıldığını, yapılan bu küçük yada büyük hatadan nasıl yararlanılacağı uzun uzun anlatıyor. Bazı kitaplar direk konumu verip burada bu oynanır diyor. Ben bu tarzda yazılan kitaplara çok ama çok uyuz oluyorum. Bu konuma nasıl ulaşıldı, hangi açılıştan sonra bu konum oluştu. Bu soruların cevaplarını bilmedikten sonra kitabın bize vereceği fayda azalır. Yalnız bu kitapta öyle değil. Bazen konumu veriyor bazen de baştan sona bir oyunu açıklayıp anlatıyor. Kitabı uzun uzadıya anlatmak istemiyorum. Lakin bana inanın ki bu kitabı hakkıyla bitirirseniz 2000 ve üzeri oyuncuları kesinlikle yenebilirsiniz. Hatta biraz abartayım, çok rahat yenebilirsiniz !! Lakin hakkıyla okumak şartıyla. Hangi kitap olursa olsun hakkıyla okumadıysanız fayda vermez. Çok basit bir kitabı bile hakkıyla okumak insana mükemmel bir fayda sağlar. Peki siz bu kitabı ne kadar sürede okudunuz diye sorarsanız ben hakkıyla okumaya çalışanlardan olduğumu söyleyeyim. Yaklaşık 4,5 ayda okudum. Günde 10 saat çalışarak !!! Bu kadar nasıl okudunuz, dayandınız diye sorarsanız ben bu kitabı askerde okudum. Okuyup bitirdiğinizde satranca bakışınız kesinlikle değişecektir bundan emin olun !! Son bir cümle daha söylemek istiyorum. Mümkünse kitabı ön sözden başlayarak okuyun. Özellikle kitabın yazarı hakkında yazılan şeyler kitabın değerini anlamanıza yetecektir. Artık okuyup fikirlerinizi söylemek size kalmıştır. 🙂

Satrançta Sistematik Antrenman yazısı ilk önce Ömer Yanıkoğlu üzerinde ortaya çıktı.

Bu kitap yeni başlayanlar ve satrancını bir adım daha ileriye taşımak isteyenler için mükemmel bir başyapıttır. Ben bütün öğrencilerime bu kitabı almalarını ve okumalarını ödev olarak vermişimdir. Peki bu kitabı özel kılan nedir ? Bu kitabı özel kılan ilk şey yazıldığı tarihten bu zamana kadar değerinden hiç birşey kaybetmemesidir. Yani hala güncelliğini korumaktadır ! Peki bu kitabın yazarı kimdir ? İşte bu ikinci soru bu kitabın neden bu kadar değerli olduğunu anlamaya yeter de artar bile. Üçüncü Dünya Satranç  Şampiyonu  J. R. Capablanca’ nın kitabıdır. Bu kitap satrancı hiç bilmeyen birini bile 1700-1800 rayting civarına rahatlıkla getirebilir. Tabi hakkıyla okumak şartıyla. Özellikle kitabın anlatımı çok naif ve akıcıdır. Kitap tam anlamıyla satrancı yeni oynamaya başlamış ve ilerletmeye başlayan satrancılar için bulunmaz bir nimettir. Ben bu kitabı uzun uzun anlatmak yerine bu kitapla ilgili bir anımı anlatmak istiyorum.  Ben lise ikideyken Giresun ilinin en prestijli turnuvalarından biri olan Aksu turnuvasında çok büyük bir süpriz yaşanmıştı. Giresun ilinin en güçlü oyuncularından ve turnuvada tartışmasız birinci olması beklenen Recep ŞİŞMAN son turda ilginç bir şekilde kaybeder. Recep bir çok turnuvada birinci olan birisidir. Tabi bu birincilikler sadece yetenekten kaynaklanmıyor. Recebin ve diğer derece yapan çocukların satranç eğitmenleri daha doğrusu satrançla ilgilenen öğretmenleri satranç hakkında oldukça birikimli ve bilgili kişilerdi. Lakin son turda İrfan KABACAOĞLU Recebi yenerek birinciliğe uzanır. Tabi bu turnuvadan önce Capablanca’nın kitabı olan “Satrancın Esasları”  okuduğunu ve çalıştığını vurgulamak isterim…

Satrancın Esasları – J. R. Capablanca yazısı ilk önce Ömer Yanıkoğlu üzerinde ortaya çıktı.